Columns

---

And that’s the way it is.

   Hebben jullie het laatst gelezen? Vast wel. Walter Kronkite, 92,  is overleden.
Met de regelmaat van de klok gaan er mensen om ons heen dood. Niks bijzonders eigenlijk.
Simon Vinkenoog haalde op een haar na zijn 81^e verjaardag, hij is ook al niet meer.
Remco Campert, onder meer een begenadigd dichter, is bijna jarig, 80 wordt hij.
Zelfs zijn laatste snik zal een adembenemend gedicht zijn, voorspel ik je. Ik zelf ben
nog niet zover, hoor. Heb nog maar koud mijn eerste hartinfarct achter mijn kiezen,
maar toch. Ik krab me in deze fase van het leven regelmatig achter het oor.
Pak Warno, een oud Kniller en laatstelijk bekend als de Indische troubadour
uit Heerenveen, tidak ada lagi. Er is geen Pasar Malam Besar meer
in dit land. Die was toch voor velen een baken in het jaar. Ergens tussen Hemelvaart en
Pinksteren had je een date op het Malieveld. Afgelopen uit. Is dit een teken aan de wand?
   Heeft het nog wel zin, vraag ik mij steeds vaker af, terwijl ik me somberend achter het oor
krab, heeft het nog wel zin, om mij langer druk te maken over Indische cultuur en
het voortbestaan ervan hier in Holland? Al bossen af en toe, weet je.  De Indische cultuur
bestaat net zo min als de Indo, volgens onze kroonprinses en heeft daarom alleen al
nauwelijks recht op welke vorm van voortbestaan dan ook, somber ik voort. De Indische
jeugd van tegenwoordig moet het voortaan maar doen met de wetenschap, dat
tempo doeloe echt voltooid verleden tijd is. “That’s the way it is”.
   Of heb ik het mis? Nog niet zoheel erg tempo doeloe is bijvoorbeeld , dat
de vereniging INOG, van de Indische naoorlogse generatie, binnenkort 20 jaar bestaat.
Je moet maar weten welke INOG, want er zijn er wel drie, geloof ik. Indischer kan het
bijna niet. Tevergeefs waarschuwde William Shakespeare al, hij heeft nog zo gezegd:
“Inog is inog”. Of ik daar feestelijk leuk wil komen doen, met eenIndisch sprookje
of een quiz. De ‘Masoep sadjaas’ van Pelita in Amstelveen, de oergezellige koempoelans,
hebben binnenkort ook een lustrum, 10 jaar pas bestaan zij. Ook daar wordt mij gevraagd
leuk te komen doen. Samen met Anneke Grönloh nota bene.  
   Er zit misschien toch niets anders op, voel ik aan mijn theewater, dan tot mijn laatste snik
bezig te blijven met Indische cultuur en aanverwante zaken. Doorgaan tot aan het gaatje.
Wat dat betreft kan ik een voorbeeld nemen aan si Simon. Zijn been al draf, hij bleef
door maar lachen, die vent. Dol op het leven in plaats van bang voor de dood.
Pak Warno idem dito, niet te stuiten was die kerel met zijn gitaar. Wij zullen hem
gaan missen. Wellicht kunnen wij ter herinnering aan hem een passend monument
bouwen, daar in Heerenveen.
   Zo is er een initiatief tot een ‘Indisch Welkomstmonument’ in Amsterdam. Geloof je?
“Dat monument doet recht aan de Indische en Molukse immigranten, die zich vanaf
de jaren 50 van de vorige eeuw in de Westelijke tuinsteden hebben gevestigd en
wier komst van onschatbare waarde is geweest voor de ontwikkeling en emancipatie
van dat deel van Amsterdam”.
Aldus verklaarden de initiatiefnemers tijdens de uiterst gezellige tuinpasar ‘Jembatan’ op
een zomerse zondagmiddag in Amsterdam West. Ik was daar die dag als van ouds bij.
Dol op de warme Indische gezelligheid daar en heerlijke sateh kambing.
   Garuda Indonesia vliegt binnenkort weer naar Europa. Nah, dat is pas goed nieuws.
Eindelijk kan president Susilo Bambang Yudhoyono met goed fatsoen hier op staatsbezoek komen.
En wij kunnen op onze beurt non-stop van Schiphol naar Jakarta,
naar Bali, of waar maar. Wacht even, zijn zij tegenwoordig weer te vertrouwen,
die lui van Garuda? Eerst niet en nu opeens wel. Oom Walter kon je altijd vertrouwen,
die kon je vertrouwen als je kontzak. “And that’s the way it is”, zei hij er telkens
voor de zekerheid bij. Zoals mijn moeder haar gedurfde veronderstellingen steevast
afsloot met de woorden “Heus, geloof me vrij”.
 

Alleen maar

   Indische mensen hebben ontegenzeggelijk een aparte manier van spreken.
Een leuke manier doorgaans, die mij nog steeds als muziek in de oren klinkt.
Al hoor je er steeds minder van. Tante Dik is kortgeleden op bijna 92jarige leeftijd overleden. Met haar ging een van
de laatst overgebleven stukjes familiecultuur heen. Om misverstanden te voorkomen, ik doel hier niet op het ‘petjoh’,
want dat is zo langzamerhand voorbehouden aan de laatst overgebleven Indische cabaretiers.
   Wij staan hier stil bij het op zich redelijk correcte Indische Nederlands, dat ook bij ons thuis te horen was. Correct, afgezien van bijvoorbeeld het onverwacht stokken van een met veel emotie aangevangen zin. “Adoe, ik zeg jou!”. Als kind wachtte ik met spanning af, wat tante dan eigenlijk zei. Nu begrijp ik, dat haar op dat moment iets onoverkomelijk dwars zat.
Geïrriteerd zij.
   Ik kan mij die aparte spreekstijl zo indringend van mijn ooms en tantes herinneren, maar vooral van mijn moeder. Ik hoor haar nog verzuchten:“Die Royke van mij zegt door maar,
dat hij binnenkort bij me aankeert, …. alleen maar”. Help te geloven, met andere woorden. Dat ‘alleen maar’ staat voor zoiets als ‘bullshit’. Maar zulke woorden gebruiken Indische moeders beslist niet. Bestaat niet.
   Zo op het eerste gezicht een vreemde woordcombinatie, ‘alleen maar’. Maar het gaat daarbij om het melodietje, waarin deze gezongen wordt. Dat is een heel ander melodietje, dan dat van ‘Alleen maar niet eenzaam’. Het Indische ‘alleen maar’ heeft een melodie, waaruit nadrukkelijk een cynisch ongeloof spreekt. Ongeveer in de trant van “Alleen maar dat, meer niet?”
Of zoals ‘Doe maar’ zingt: “Is dat alles?’  
   Alleen maar, maar ook ‘laat maar’. “Soedah deh, laat maar. Jij gelooft mij
toch niet”. Het woordje ‘maar’ overigens, zo heb ik hier in Holland geleerd,
is vaak een woordje waarmee je een voorgaande bewering ongemerkt uitgumt.
De oplettende lezer zal het zijn opgevallen, dat ik in bovenstaande alweer 15 maal dat woordje ‘maar’ heb gebezigd.
   Dat het waarachtig een uitgumwoord is, heb ik zelf maar al te hevig aan den lijve moeten ondervinden. Mijn eerste verloofde veegde eens lang gelee met de volgende woorden afdoende de vloer met mij aan. “Roy, ik houd zielsveel van je, maar je moest eens wat vaker je voeten wassen”. God zal me liefhebben, zij liet mij daarmee in opperste verwarring achter.
   Het was sindsdien niet meer, zoals die verliefdheid ooit begon en het werd nooit meer wat tussen ons. Die relatie eindigde, als de zovele daarna, in oeverloze discussies, boordevol ‘maren’. Alle poëzie daaromtrent, soms geschreven in zuurstofrijk bloed, dan weer in Oostindische inkt, werd met één veeg uitgestieft. Weg. Abis. Tranen met tuiten heb ik gehuild. Soedah deh, laat maar. Ik hoor mijn kleindochter vaak zeggen “Ja, deh!!!....”, maar dat is duidelijk een andere ‘deh’. Modern.
   Dan hebben we per slot nog het Indische ‘door maar’. Ik zag laatst zo’n vierde generatie Indo apentrots rondlopen in een t-shirt met daarop de tekst ‘Door maar makan sambel’. Sambel met een klankloze -e, gevolgd door een nadrukkelijke -l.
Dit volgens de Bataviase spreektrant. Om erop te wijzen, dat een dikke klont sambal Betawi niet mag ontbreken op je bord eten, wil je voluit kunnen genieten van wat er verder op ligt. Tante Dik kon dat woordje ‘sambel zodanig, bijna gezongen voordragen, dat het water je in de mond liep.
Vera, want zo dik was zij aan het eind van de rit niet meer, maakte graag een overheerlijke petjil. Dat zal ik nooit vergeten.
Zo pedis, dat het haar op je hoofd erbij begon te kreunen van genot. Een karaf ijswater binnen handbereik. Enfin, wij hebben dus laat maar, door maar en alleen maar. ‘Doe maar’ is trouwens ook Indisch, maar niet heus.

Bestaat niet

   We hebben het haar allemaal horen zeggen. Prinses Maxima zelf en nog wel op tv:
“De Indo bestaat niet”. Veeg haar! Zij heeft gemakkelijk praten, zij is de kroonprinses.
Daar is er maar eentje van. Maar ja, het antwoord op de vraag ‘Wat is brood?’ schud je ook niet zomaar uit je mouw.
   Wat is een Indo? Griekse filosofen bogen zich al over die prangende vraag. Si Aris total loss
om er maar een te noemen. Hij zegt: “Loh, muulek dese…de regenwurm hij ontstaat uit
de modder, de vrouw hij is een mislukte man, maar wat is nou eigenlijk een Indo?”
Wouter Muller heeft er van armoe maar een liedje over gemaakt.
   Het volgende twistgesprek hoorde ik op het feest ter gelegenheid van het 60 jarig bestaan van Pelita. Indisch Maatschappelijk werk, of wat?
- “Zeg, heb je al gehoord? Ze geven vandaag volgens zeggen een gratis rijsttafel”.
- “Bestaat niet”.
- “Bestaat niet? Ze zullen ons heus niet verlakken, hoor, die lui van Pelita. Wij zijn Indo’s immers, die verlakken elkaar niet. Bestaat niet? Wat nou jij met je bestaat niet. Je lijkt toch wel een echte Indo, jij. Ga nog eventjes door, de Indo bestaat niet? Je moet zo’n prinses niet meteen geloven jij. Hoepel toch gauw op man. De? Wat nou. De de de … Jouw Dee’s zijn gewoon precies als die van een real Indo”.
   Met de regelmaat van de klok stellen Indo’s zich de vraag “Wat is een Indo?” En de tijd lijkt te dringen, want zo aanstonds bestaat de Indo niet meer. Nog voordat we het erover eens zijn
geworden. Het lijkt zo eenvoudig. Een Indo is gemengdbloedig, Europees en Indonesisch.  Indo is immers de verkorte vorm van Indo-Europeaan? Memang. Maar iemand van louter Europese afkomst dan, die in het toenmalige Nederlands Indië is geboren en getogen?
Die voelt zich dikwijls veel meer Indo dan Europees. Wat mij betreft: Als je je zo voelt, dan ben je er eentje.
Ken wel, voor deze keer.
   Andy Tielman van de Brothers is niet blij met het begrip ‘Indorock’, zegt hij. Indo is voor hem en nog voor zovelen
een soort scheldwoord. Voor anderen is het inmiddels
een geuzennaam geworden. Andy voelt zich Nederlander. Ik zelf ook hoor, maar dan toch meer zoals
‘An Englishman in New York’.
   Ik wil weer eens trouwen en heb daarvoor een geboorteakte nodig. Nergens te vinden. Ilang, tijdens al mijn verhuizingen. Het is alsof de mensen achter de diverse balies grijnzend willen zeggen: “U bestaat helaas niet”. En zij blijven halsstarrig
zo grijnzen, ook al staat in voorgaande trouwakten toch steeds  duidelijk vermeld ‘…….Robert Felix, geboren te Djakarta’. Hopeloos werkelijk, die bureaucraten in Holland.
   Minister Ella Vogelaar zwaaide ons (ons?) lof toe met de volgende woorden:
“Na zestig roerige jaren kunt u met recht en trots zeggen, dat u zich een plaats verworven heeft in de Nederlandse samenleving”. Zij zei dit tijdens dat feest van ‘Pelita’.
7531 Mensen bezochten het feest. “Zoveel mensen!”, riep Winnie Sorgdrager uit,
“De Indische samenleving leeft.” Wel heb ik ooit.
   Wat is brood?” Jesus brak het brood, ja maar  wij weten nu ‘het brood bestaat niet’.
Aristoteles is er destijds na lang piekeren, dat doen filosofen de godganse dag, uiteindelijk ten lange leste uitgekomen.
“Een Indo? Een Indo is langzaam. Maar zeker. Maar zeker langzaam.” Onzin natuurlijk. Er is nog één hoop misschien, ja.
Wie weet worden wij iets wijzer op het Pindakaasfestival. Geloof je? Bestaat niet immers, pindakaas? Katjang idjo, je heb. Kacang kédju, isterniet.

Indo-Europeaan


   Oom Max Bello is overleden. Een van de laatsten der Indische Mohikanen.
Van de generatie boven de onze zijn er een handvol overgebleven nu. Nog even en onze generatie, ook al aardig aan de leeftijd zo is rondom te zien, zal de fakkel overnemen.
De fakkel van ‘Indisch zijn in Holland’.
   Hij heeft zich nooit aangesloten bij het I.E.V, was wars van dat soort bewegingen, maar als iemand aan het profiel van de Indo-Eoropeaan voldeed, dan was het Max. Dat werd mij nog eens duidelijk tijdens de herdenking bij zijn crematie. Onvermoeibare werker om het hoofd boven water te houden nu in Holland, zoveel mogelijk overwerken om ook de in Indonesië achtergebleven familie te kunnen ondersteunen, dat was Max. Hij was er één, die begreep, dat ‘inburgeren’ meer behelst, dan ‘leren met mes en vork te eten uitjouw neus’.n, die begreep, dat  Buffelen, kankeren over die Belanda’s, streng, koppig, maar recht aardig. Zorgzaam, zoals alleen
een Indische vader dat kan zijn.
   Zijn vrouw, een zusje van mijn moeder, ging boven alles, net als hun kinderen. Hij stond aan het roer van een groot solidair gezin, waar ieder elkaar liefheeft en steunt onder zijn toeziend en alziend oog. Hoe verschillend ook van karakter soms, over elk broertje of zusje werd en wordt nog steeds met liefde en respect gesproken. Daar zag Max strikt op toe,
eerst samen met zijn Wiesje, de laatste jaren stond hij daar alleen voor. Want er komt onherroepelijk een moment, dat je elkaar nodig hebt.  Een gezellig Indisch gezin, dat in Arnhem terecht was gekomen en waar je saamhorigheid beleefde.
   Wij kwamen daar graag, ervaringen uitwisselen opgedaan in dit verdomde kille Holland, waar wij in de loop der jaren van zijn gaan houden. Vooral veel lachen met elkaar daar in Arnhem. Ik herinner me Oom Max als kampioen in droge Indische humor. Dat herinner ik me nog uit de laatste jaren Indië en de eerste jaren Indonesië. Ook al begreep ik toen niet veel van zijn humor, ik voelde haarfijn aan dat je die nodig had in die voor onze ouders zo verwarrende periode.
   Na afloop van de plechtigheid, met zijn muziek van o.a. Glenn Miller, gingen we met elkaar eten. Dat wilde Max zo. Samen eten, net als door de jaren heen, wanneer we op zondag in Arnhem bij de Bello’s aankeerden Wiesje kon koken hoor en zij was zo goedlachs, leek erg veel op mijn moeder. Net zo hardhorend, maar lachen, niet te kort.
   Hoe indrukwekkend het afscheid was, zo gezellig was weer eens de gezamenlijke maaltijd.
Zag je elkaar vroeger vrijwel maandelijks, als je elkaar over en weer opzocht, nu gebeurt dit alleen nog maar tijdens bruiloften en uitvaartplechtigheden. Dat is aan een kant verdrietig. Daar ging een van de laatsten der Indo-Europeanen. Die op de valreep de erkenning kregen een bevolkingsgroep te zijn in het huidige Nederland. die het ook heel moeilijk heeft gehad.
Mosok, geloof je?
   Glenn Miller, ‘In do mood’, de tranen schoten me in de ogen en ze bleven de verdere plechtigheid komen. Verdriet gaat immers altijd over, over iets wat niet meer terugkomt.
We namen afscheid van Max, op een haar na ook van zijn generatie Indo-Europeanen,
recht van rug en met een overdosis aan verantwoordelijkheidsgevoel. Voor zichzelf en voor de familie.
   Mogen de nieuwe fakkeldragers dàt vooral brandend houden. Dat en ook niet vergeten elkaar regelmatiger op te zoeken ja, met een bord lekker eten op je schoot. Misschien zijn wij daar al te ver voor in verschillende windrichtingen uitgezwermd, maar houd in ieder geval Indische ‘humor nyang kering lucu’ en goedlachsheid in ere. Daar kom je een eind mee.

Dat land van zal wel, dat land van jammer
Het zal niet lang meer duren, voordat de laatste persoonlijke ervaringen van mensen, geboren of getogen in het toenmalige Indië met hen in het graf zijn verdwenen. Zand erover, zal wel, lekker belangrijk. Zelf kan ik mij niet aan de indruk onttrekken, dat veel van wat er over tempo doeloe in Nederland op schrift is verschenen fungeert als een vorm van gewetens sussen naar aanleiding van wat wij daar in enkele eeuwen allemaal hebben uitgevreten.
Althans daar is de meeste aandacht naar uitgegaan. Naar boeken, die voorzichtig en
omfloerst dikwijls aan de orde stellen, wat alleen al het wetenschappelijk polderracisme
uit die periode aan emoties heeft teweeg gebracht. Aan onmogelijke liefde en groot verdriet tussen twee volkeren. De bezetters en hun als zodanig beschouwde horigen. Het halfbloed kroop niettemin waar het niet gaan kon. En een mens is immers geneigd vooral zijn aardigste herinneringen te bewaren.
Ik heb het niet over Hella Haasse. Zij komt nog het meest integer over van al die belandah schrijvers en terecht kan zij beschouwd worden, als de belangrijkste auteur, die zich ooit
aan Indië waagde. Met een bevroren gretigheid zette ik ergens in de zestiger jaren haar ‘Oeroeg’ op mijn eindexamen literatuurlijst. Niet alleen omdat het een snel leesbaar boekje is. Maar ook omdat ik vanuit mijn verlaten gevoel hier in dit koude kikkerlandje en mijn niet weg te branden hang naar romantiek getroffen werd door de aandoenlijk beschreven vriendschap tussen een inlander en een totok.
Maar neem nu de onlangs verschenen historische roman ‘Land van zal’ van Elizabeth Nobel, hier lees: Een rebelse dochter uit volbloed ( lees Nederlandse ) ouders vertikt het om braaf in Holland te gaan studeren. Rechten in Leiden bijvoorbeeld. Neen, zij gaat er met zo’n inlander vandoor. Wel heb ik ooit, in dat land van ooit. Hij is weliswaar een zoon van een sultan, maar toch. Het krijgt wel wat weg van een regelrechte poging tot rasverminking. Wah, zij heeft beslist hinder van hechtingsproblematiek, dat wicht. Gegarandeerd.
Hella Haasse maakt een onderscheid tussen schrijvers die zich Indisch mogen noemen, zij die zich zo niet mogen noemen, auteurs die hun ervaringen in de Jappenkampen noteerden en
tenslotte de in Nederland geboren auteurs, kinderen van in Indië geboren ouders. Van deze laatste categorie ken ik eigenlijk alleen maar Marion Bloem. Dat komt waarschijnlijk omdat zij mooi kan vertellen, mooi schrijven en ook mooi zijn op haar tijd. Anderen die in die categorie thuishoren zijn in Nederland weinig bekend. Naar mijn idee, omdat zij vooral schrijven of zingen voor en over de ‘kleine bung’ zoals Marion het zo mooi kan zeggen. 
Dat heeft geresulteerd in een stapel grotendeels genegeerde boeken. Over de 364.789 verdoolde bootvluchtelingen avant la lettre, uit de jaren vijftig, die zich minder kunnen bekommeren om eventuele gewetenswroeging van de verindischte en verdoolde totok. 
Zulke wroeging, verhuld in  een quasi historische romanvorm krijgt  gemakkelijker aandacht hier in Holland, dat land van jammer. Dit neemt niet weg, dat Elizabeth Nobel mooi kan vertellen, mooi kan schrijven en mooi kan zijn, op haar tijd. Haar boek is een juweeltje, zondermeer. Ik heb het in een adem uitgelezen. Terwijl het werkelijk een pil is van heb ik jou daar. Net als ‘Land van herkomst’ van E. du Perron. Elizabeth hanteert, als al eerder,
een heerlijk ontspannen maar gedecideerde stijl, zodat je zonder aarzelen gelooft, dat
alles klopt. Zwart op wit.
“ Ik zal, eens zal ik, ik leef nog steeds niet in het nu, maar in een ander land….”  Adoe,
tranen met tuiten werkelijk, ik. Is het nou le lettre of la lettre? Het is in ieder geval l’amour.

Setinga mati

   Televisie kijken is aan mij niet besteed. Doodmoe word ik ervan, setinga mati. Moeheid bestaat niet, heeft een Groningse psycholoog onlangs vastgesteld. Moe zijn is een gevoel, dat wordt opgewekt door een gebrek aan motivatie. De man is erop gepromoveerd door uitgebreid een kijkje te nemen in de menselijke hersenen. Ik ben altijd geneigd geweest om psychologen met belangstelling voor hersenen per definitie te wantrouwen. Maar luister.
   Tegenwoordig heb ik Garuda tv op mijn toestel. ‘The first Indonesian tv channel in Europe’.
 “Your window to Indonesia, window to your heritage”.  Ik geniet ervan, kan er geen genoeg van krijgen. Niet alleen van de nadrukkelijk dramatische producties, als Brama Kumbara,
de Troon van Majapahit en Borobudur, een mix van authentiek Hollands televisiedrama uit
de jaren zestig en hedendaagse soap. Er wordt vaak aandoenlijk in geacteerd, wat onherroepelijk op mijn lachspieren werkt. Van een betere kwaliteit is een soort volkstheater, dat doet denken aan het theater van de lach van een paar jaar geleden hier. De humor is alleen stukken leuker en er wordt spontaner in geacteerd door veelal jonge acteurs, die een heerlijk zelfbewustzijn uitstralen. Die spontaniteit en dat zelfbewustzijn van de jongeren verwarmen mijn hart. Zo ben ik niet grootgebracht, denk ik dan met de nodige spijt.
   Culinaire uitstapjes naar alle hoeken van de archipel, vaak visgerechten,  doen me elke herhaling weer het water in de mond lopen. Veel herhalingen inderdaad , geef neks, ik ben immers dol op vis.Veel muziek natuurlijk, gepolijste kerontjong afgewisseld door Indonesische popmuziek. Tranen in mijn ogen, als ik Yos Sahetapy & Group zie spelen met
op de achtergrond de baai van Ambon, waar ik als vierjarige nog zwemmen leerde van een kamponghond. Yos en de band zingen in hun beste Nederlands ‘Meisje blijf op mij wachten’. Nangis ik, maar opeens niet meer moe.
   Mozaik Indonesia  en Archipelago zijn vanzelfsprekend mijn favoriete programma’s met documentaires over ontelbare bezienswaardige plekjes in het eilandenrijk en waarin ons
een kijkje wordt gegund in de talloze musea en galleries, die Indonesia blijkt te hebben. Aandacht voor de traditionele dans en kunstnijverheden als, batik, zilver- en goudsmeden, houtsnijwerk, noem ze maar op. ‘Oasis’ neemt ons mee naar de stad Jambi en verder
het oerwoud in naar de stammen van de ‘Anak dalam’. In hun ‘Tweede Kamer’ overlegt men net zolang, tot iedereen het met elkaar eens is. De cultuur van die Anak dalam maakt deel uit van de Indonesische cultuur en ook een beetje van de mijne. Kan ik mij verbeelden gelegen in mijn luie stoel. Ook ik ben geneigd net zolang te onderhandelen, tot ieder het met me eens is.
   Minder gecharmeerd ben ik van programma’s als ‘Design & Decor’ of ‘Beauty & Style’ waarin wij kennismaken met de hedendaagse Indonesische binnenhuisarchitectuur en haute couture. Boeiend. Ik red het voorlopig wel met Hema en Dessertline of adventure.
De meeste programma.s zijn gelukkig ondertiteld, weliswaar  op een dikwijls abominabele wijze, maar ik verbeeld me, dat ik de hedendaagse Indonesische taal steeds beter ga kennen. Van de andere kant wordt mij duidelijk hoeveel woorden er overgebleven zijn uit het Nederlands. Als ik een middle class echtgenote in een kinderserie het woord ‘precies’ hoor gebruiken. Motivasi, plester of soortgelijke elemen elemen belanda vliegen je om de oren.
   Met volle teugen geniet ik ervan, Garuda tv. Op den duur zullen wij er voor onze dagelijkse culturele voeding helemaal op aangewezen zijn. Onze ouders zijn inmiddels al ver in
de tachtig en weldra niet meer. Wij zullen erop aangewezen zijn, als de pasar pasar malam hier in Holland verder blijven verwateren tot die saaie eenheidsworst nog net overgoten met een smakeloos pindasausje. Wij zullen erop aangewezen zijn, als ons onvolprezen magazine Archipel ophoudt te bestaan. Ook al setinga mati, begreep ik. Hoe dan ook, opeens ben ik niet meer moe en sterk gemotiveerd. Tot behouden van magazines als Archipel, bijvoorbeeld.

All Indo Family

   Indo's houden van zingen. Al bijna kerstmis en daar beginnen ze al meteen te croonen. ‘Dreaming of a white Christmas’. Ik ken zo'n meisje, zij heet Barbara de la Motte. Adoe, haar stem seperti nightingale werkelijk. Wij onmoetten elkaar onlangs op de tweede 'Adoe Adoe party,
een dansfestijn dat klonk als een klok. Veel Indo’s daar, dansen natuurlijk, maar vooral eten. Hopeloos die lui. Barbara, si Babsje, stond daar haar kerst cd aan te prijzen. ‘Snow & Mistletoe.
Zij maakte die schijf in eigen beheer, want je komt hier in Holland niet gemakkelijk aan de bak, als Indische zangeres. Die lui van Idols en bijvoorbeeld ook die van X-factor, zij zeggen gewoon aan haar “Ja sorry, jou kunnen we niet belachelijk maken, Barbara”. Klaar.
   Die 'Adoe Adoe party' is een initiatief van een stel jonge Indo's. Al voor de tweede keer, ik heb nog niet eerder van hun gehoord, man. Zij hebben tegenwoordig hun eigen feestje, die jongelui.
Met een koene DJ en diverse spetterende bands. Nonstop dancing and eating nasi rames.
Net als destijds in Indië tot in de vroege uurtjes.  Het was daar behoorlijk druk, hoor. In Utrecht.
En iedereen was er ook, maar klaarblijkelijk was de Adoe Adoe party nog geen item voor
'Lekker weg in eigen land'. Jammer.
   Ik heb die Barbara al eens eerder ontmoet, een paar weken geleden tijdens een live optreden
in IJsselstein met een heuse Big Band, 20 musici, The Zendmasters. Compleet met diverse saxen en schuiftrompetten, weet je. Dwarspluit d’rbij. Adoe, muulijk die letter –f, weetje. Af en toe ploppen mijn lippen. En ik ben toch al zoveel jaren in Hollan. Die Barbara zingt net zo gemakkelijk
'Stillege nach, heilige nach' in countrystyle als ook funky jazz, motown, real soulmusic, mata kici kutu burung en noem maar op. Dit spetterende optreden was ter gelegenheid van de presentatie van de cd ‘You can dance’.
   Maar ik vind mooi hoor, zo’n dwarsfluit. Mooi om te horen en om te zien vooral. Ik verbeeld me zo’n meisje is bezig te knabbelen aan een grote sateh. Van links naar rechts en door maar heen en weer. Ze eet haar vingers erbij op, lijkt wel. Wadoe, dat is pas echt een wadoe wadoe party. Enfin.
zingen blijkt gezond te zijn voor ons immuunsysteem, want het maakt een antistresshormoon
in ons lijf aan. Dat is nu wetenschappelijk bewezen, hoor ik zojuist over de radio, terwijl ik deze column eruit probeer te kloppen. Zingen gezond? Jah Illah, wij Indo’s weten allang immers.
   Mijn zoon Micha, hij kent die Barbara zo'n beetje, is dol enthousiast over haar. “Wat een stem!”
roept hij uit, “Met haar kun je maar beter geen ruzie krijgen”. Hij is een beetje dweepziek
die jongen, toch heeft hij gelijk deze keer. Hij beweert ook, dat zij lekker kan koken. Zwartzuur
van eend, Sambalan taotjo, ook gezond trouwens voor je immuunsysteem.
   Indo’s houden van zingen. Liedjes van heimwee en verlangen, verlangen naar geborgenheid.
Als ik die lui zo zag op die Adoe Adoe party, ik moest onmiddellijk aan Marion Bloem denken
met haar jongste film. Heb je al gezien? Ga dan kijken. Want wat je daar zag, op dat dansfestijn, oud en jong gezellig bij elkaar, was gegarandeerd 'All Indo Family'. Ik let blijkbaar af en toe niet
zo erg op de laatste tijd, maar er is meer te doen in Indoland dan door maar Pasar malam of 
Masoek sadja.

Via vijftig